Het verhaal van Hornhuizen


Wrakkenkaart

Wrakkenkaart

Kerktoren Hornhuizen

Kerktoren Hornhuizen

Baken van licht in het landschap

De toren van Hornhuizen is een opvallend element in het landschap. Ze heeft niet voor niets bij de restauratie een felle kleur geel gekregen: ooit deed de toren vermoedelijk dienst als vuurtoren. Vanuit de toren kijkt men uit over de Waddenzee. Goede bewegwijzering was essentieel voor de scheepvaart. De Waddenzee kon met haar getijden verraderlijk zijn. Alleen zeelieden die precies wisten hoe de geulen liepen, konden veilig de zee bevaren. Toch ging het regelmatig mis.

Scheepswrakken

Hoewel onzichtbaar als je uitkijkt over het wad of voor wadlopers, wemelt de bodem van de Waddenzee van de scheepswrakken. Gezonken schepen zakken meestal helemaal weg in de zachte zeebodem, vandaar dat hier weinig meer van is te zien. Wrakken uit de vorige eeuw, maar ook uit de dertiende en alle eeuwen daartussen. Wrakken waarvan alleen nog wat spanten uit de zeebodem omhoogsteken, maar misschien ook wrakken die intact zijn gebleven, met lading en al.

Vooral de rede van Texel, waar vanaf de dertiende eeuw schepen ankerden, moet bezaaid zijn met wrakken. Helemaal toen in de Gouden Eeuw de Zuiderzee, via de Waddenzee, een bruikbare aanvoerroute voor Amsterdam werd en er soms meer dan honderd schepen tegelijk voor anker lagen te wachten op gunstige wind of tij. Maar ook in de rest van de Waddenzee zijn veel schepen gezonken. Tot de aanleg van het Noordzeekanaal was de Waddenzee de aanvoerroute voor scheepverkeer naar Amsterdam.

Strandvondsten

Soms had het grote gevolgen. Zo is het aan het vergaan van een Amerikaans schip met een lading cranberry’s te danken dat deze plant nu overal op Terschelling groeit en inmiddels helemaal bij het eiland hoort. Voor de bevolking aan de kust was een schipbreuk vaak erg lucratief. Door na een storm te jutten op het strand kon vaak veel moois worden gevonden.

Vuurbaken?

Heel vroeger werden er op hoge punten vuren aangestoken om het scheepverkeer de weg te wijzen, bijvoorbeeld op duinen. Pas later werden er aparte torens voor gebouwd. Vaak diende de kerktoren, zoals bij Hornhuizen, als vuurtoren. Voor er lampen waren, werd in een vuurtoren een open vuur gebrand. De brede, vierkante constructie van oude torens, zoals de Brandaris op Terschelling, laten dit nog zien. Het open vuur was natuurlijk erg brandgevaarlijk. Vandaar dat vele vuurtorens zijn afgebrand. Of de brand die de kerk in 1247 verwoestte, veroorzaakt werd door de vuurtoren die ernaast stond, weten we niet.

Bij de restauratie kreeg de toren kleuren passend bij de kleuren periode van bouw. Na de oplevering van de toren kwam echter een schilderijtje aan het licht van de kerk, waarin de kap van de toren een felle kleur geel had. Bij de volgende schilderbeurt heeft de toren weer de oorspronkelijke kleur geel gekregen en is nu weer van veraf herkenbaar als baken in het landschap.

 

Geschiedenis van de plaatsnaam

De naam Hornhuizen (Gronings: Hörnhoezen) komt van het middeleeuwse dorp Houwera. Vaak wordt echter gedacht dat de plaatsnaam verwijst naar horn, wat hoek betekent: huizen in de hoek dus. De naam Houwera, waar Hornhuizen écht vandaan komt, is nu nog bekend als De Houw, bij Leens.


twitter youtube instagram facebook