Het verhaal van Nieuw-Beerta


Bloeiende velden in het Oldambt

Bloeiende velden in het Oldambt

Hamer en Sikkellaan in Nieuw Beerta

Hamer en Sikkellaan in Nieuw Beerta

Sociale frictie

Graan is als beeldmerk gekozen voor het dorp Nieuw-Beerta, omdat graan in het gebied een bepalende rol heeft gespeeld. Aan de ene kant bracht de graanverbouw grote welvaart en aan de andere kant zorgde het voor sociale frictie en diepe verdeeldheid in de samenleving. In de negentiende eeuw kwam met de stijgende graanprijs de akkerbouw in dit gebied op. De boeren profiteerden hiervan en werden schatrijk.

Herenboeren

Deze rijkdom is nog te zien aan de grote boederijen die deze ‘herenboeren’ lieten bouwen. De tegenstelling tussen de boeren en de landarbeiders werd steeds groter. De lonen werden laag gehouden en de werktijden waren lang. De mechanisering van de landbouw zorgde er nog eens voor dat veel arbeiders overbodig werden en werden ontslagen. Arbeiders kwamen steeds meer in opstand tegen de rijke boeren en gingen staken, dat met geweld werd neergeslagen. Het verhaal over de welvaart die de graan bracht en opkomst van het communisme is prachtig beschreven in het boek van Frank Westerman De Graanrepubliek.

Stakingen

In 1929 vond in dit gebied de grootse landarbeiderstaking plaats die Nederland gekend heeft. Er werd ruim 5 maanden gestaakt door arbeiders uit het Oldambt. De lonen waren door de dalende graanprijzen steeds verder gedaald naar het niveau van voor 1914 en de arbeidstijd was verhoogd naar 56 uur. De stakingen werden hard neergeslagen. Stakers werden door hun werkgevers aangeklaagd en uit hun woning gezet. Onder invloed van deze sociale tegenstellingen groeide de aanhang van de Communistische Partij in dit gebied sterk.

De rode driehoek

Socialisme en communisme hadden traditioneel veel aanhangers in de gebieden rond Beerta, Finsterwolde en Nieuweschans. De dorpen werden later bekend als ‘de rode driehoek’. Nog steeds haalt de NCPN een behoorlijk aantal stemmen in dit gebied en lange tijd heeft de gemeenteraad van Finsterwolde zelf een communistische meerderheid gehad. Dit leidde ertoe dat in de jaren 50 de gemeente onder invloed van de Koude Oorlog onder curatele werd gesteld. De gemeenteraad en college van bestuur werden naar huis gestuurd en vanuit Den Haag werd er een regeringscommissaris aangesteld.

Na de verkiezingen van 1953 werd deze toestand weer beëindigd, die ook door de communisten werd gewonnen. Ook in de gemeente Beerta werd in de jaren 1934/35 een regeringscommissaris aangesteld als burgemeester, ‘in verband met de grote verwaarlozing van de regeling en het bestuur van de huishouding der gemeente Beerta’, zoals het wetsontwerp zegt. In 2009 haalde VCP (Verenigde Communistische Partij) nog 2 zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen.


twitter youtube instagram facebook