Het verhaal van Oldenzijl/Oosternieland


Sint-Nicolaas als redder van schepen

Sint-Nicolaas als redder van schepen

Sint-Nicolaas als kindervriend

Sint-Nicolaas als kindervriend

Sint Nicolaas: Redder van schepen

De dorpen Oldenzijl en Oosternieland hebben een kerk die gewijd is aan de heilige Sint-Nicolaas. Nicolaas was volgens de overlevering bisschop van Myra die leefde in de 3de eeuw na Christus. Hij is onder andere de beschermheilige van kinderen en zeevaarders. De bekendste mythe gaat over hoe de bisschop drie kinderen uit een ton zou hebben gered. Volgens het verhaal zou een boze herbergier drie scholieren om hun geld vermoord hebben. De jongens werden in stukken gesneden, gepekeld en in een tobbe gedaan. Een engel bracht Sint-Nicolaas op de hoogte van de moord. De heilige begaf zich naar de herberg en wekte door zijn gebed de jongens weer tot leven.

In een ander verhaal bekommert de Sint zich om drie arme meisjes: de dochters van een arme edelman hebben geen geld voor een bruidsschat. 's Nachts gooide de heilige voor ieder van hen een zakje goud naar binnen waardoor hij ze behoedde voor een leven in de prostitutie. Alle dochters trouwden keurig. Hier komt het idee van Sint de kindervriend vandaan en ook het schoenzetten en het strooien van snoepgoed.

Patroon van zeelieden

Ook werd Sint-Nicolaas aangeroepen door drenkelingen en zeelieden in geval van nood, zoals storm of als een schip dreigde te zinken. Er bestaan veel wonderverhalen waarin de heilige vissers en zeelieden van de verdrinkingsdood zou hebben gered. Sint-Nicolaas zou dan zijn verschenen en de storm tot bedaren hebben gebracht. Ook zou hij ooit een matroos die uit de mast was gevallen tot leven hebben gewekt. Vanuit dit verhaal is het heel begrijpelijk dat Nicolaas ook patroonheilige is van verschillende havensteden, waaronder Amsterdam. Sint-Nicolaas wordt vaak afgebeeld met een schip. De boot waarmee Sinterklaas elk jaar vanuit Spanje naar Nederland komt is ook op deze legende gebaseerd. 

Kerk als veilige haven

Veel kerken gebouwd in vissersplaatsjes of in dorpen aan de kust hebben Sint-Nicolaas patroonheilige van hun kerk. De zee heeft voor de dorpen Oldenzijl en Oosternieland, gelegen aan de kust, altijd een belangrijke rol gespeeld. De zee vormde zowel een inkomstenbron, als een bedreiging. Regelmatig werd het land overstroomd als gevolg van harde wind of als de dijken braken. De kerk was vaak gebouwd op de natuurlijke verhoging in de nederzetting, de wierde, die ten tijde van hoog water een vluchtheuvel vormde voor mens en dier. De kerk vormde zo ook een veilige haven in het landschap.

Baksteencultuur

De kerken zijn door de eeuwen heen goed bewaard gebleven. Vooral de kerk van Oldenzijl is een hoogtepunt van de baksteenarchitectuur. Beide kerken passen in de baksteencultuur van de late middeleeuwen. Vooral op nieuw ontgonnen land werd er in baksteen gebouwd, op de grens van water en land. Het land waarop Oldenzijl en Oosternieland werden gebouwd, werd in middeleeuwen van West naar Noord ingepolderd. In de kloosters werden bakstenen op grote schaal vervaardigd. Er is een Nicolaaswandeltocht ontwikkeld die langs cultuurhistorische plekken voert, zoals oude dijktracés, een middeleeuw steenhuis, huiswierde, een molen en de kwelder.


twitter youtube instagram facebook