Het verhaal van Uitwierde


Beleg van Delfzijl

Beleg van Delfzijl

Kerk en toren van Uitwierde

Kerk en toren van Uitwierde

Sporen van een militaire geschiedenis

Als beeldmerk voor het dorp Uitwierde is gekozen voor een soldatenhelm. Dit omdat militair geweld in de loop der eeuwen een grote stempel heeft gedrukt op de geschiedenis van het dorp. Hierdoor is er geen bebouwing van voor de 19de eeuw te vinden. Zo raakte het tijdens het Beleg van Delfzijl in 1813-14 zwaar beschadigd. In 1810 werden de Nederlanden aan het Franse rijk toegevoegd, na het al sinds 1795 als vazalstaat had gefunctioneerd. Zo’n 25000 Franse militairen werden in Nederland gestationeerd. In deze tijd waren veel Franse soldaten in Groningse dorpjes gelegerd. Napoleon werd in 1813 verslagen bij de slag bij Leipzig en had zich teruggetrokken achter de Rijn. Vanaf 1813 is ook in het Noorden van Groningen hevig gevochten tussen de Franse en de Staatse troepen. In 1814 werd bij Delfzijl de laatste slag in Nederland gestreden waarbij de Fransen definitief verslagen werden.

Beleg van Delfzijl

Tijdens deze slag werd Delfzijl belegerd om de vestingstad weer in Nederlandse handen te krijgen en te veroveren op de Fransen onder Napoleon. Delfzijl was strategisch een belangrijke post. De stad stond onder bevel van kolonel Pierre Maufroy. Door de nationale garde, Kozakken, Pruisen en Engelse schepen werd de stad onder leiding van de Nederlandse kolonel Marcus Busch belegerd. Kolonel Maufroy wilde niet geloven dat Napoleon al verslagen was en bleef lange tijd Delfzijl, met succes, verdedigen.

Delfzijl bleef zo tot na de Franse tijd bezet en was het laatste steunpunt van Napoleon, die anderhalve maand daarvoor verbannen werd naar Elba. Op 23 mei 1814 gaf Delfzijl zich over en vertrokken er vijf schepen met Franse vrouwen, kinderen en zieken naar Antwerpen. De overgebleven 1100 Franse militaire marcheerden ’s avonds de poort uit richting België. Met het vertrek van Maufroy uit Delfzijl was het laatste Franse bolwerk gevallen.

Slag bij Delfzijl

Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog had het dorp het zwaar te verduren. Hier werd tussen 23 april en 2 mei 1945 de ‘Slag van Delfzijl’ gevoerd, de laatste slag in Nederland tijdens de oorlog. Deze slag staat ook wel bekend als ‘operation Canada’, door de Canadese troepen die deze slag voerden. Hierdoor zijn de meeste gebouwen in het dorp niet vroeger dan in de 19de eeuw gebouwd. De wierde waarop het dorp ligt is nog wel vrijwel intact.

Boer Bos

De kerk van Uitwierde werd gebouwd in 1839. Het is een neoklassieke Waterstaatskerk, gebouwd op de plek van de middeleeuwse voorganger. Tijdens het Beleg van Delfzijl raakte deze kerk zo beschadigd dat ze gesloopt moest worden. De toren is wel 13de-eeuws en was oorspronkelijk aan de kerk vast gebouwd. Oorspronkelijk wilde men de gehavende toren ook afbreken, maar door tussenkomst van boer Jan Cornelis Bos is dit voorkomen.

Ter herinnering hieraan is er boven de zuidingang een gedenksteen in de toren gemetseld ‘ter gedachtenis aan de eerzame Jan Cornelis Bos, landbouwer te Burum’. Op de toren kwam een ruiter ter paard als windvaan te staan, dat ook boer Bos zou voorstellen. Het is de enige toren die door een boer wordt bekroond.  


twitter youtube instagram facebook